Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
چې عقل يې کم وي،کله ادم وي
چې عقل يې کم وي،کله ادم وي
چې غر د سرو زرو د سړي خپل شي
چې غر د سرو زرو د سړي خپل شي
چې قبول زړه ته د چا، چار بده شي
چې قبول زړه ته د چا، چار بده شي
چې کاهلان دي، چې احمقان دي
چې کاهلان دي، چې احمقان دي
چې کښت اوبه غواړي، اوبه بيا نه مومي
چې کښت اوبه غواړي، اوبه بيا نه مومي
چې کښېني ژاړي، فرياد ښېرې لري
چې کښېني ژاړي، فرياد ښېرې لري
د خاطر تمه مې هسې رنگه نه وه
د خاطر تمه مې هسې رنگه نه وه
مگر خون زما په شرع کې روا شو
مگر خون زما په شرع کې روا شو
هود ايو گناه لرم زه گناهگار يم
هود ايو گناه لرم زه گناهگار يم
گڼه بل گناه زه نه وينم په ځان کې
گڼه بل گناه زه نه وينم په ځان کې
نه پېره په ما ونه کړې دل مانده يم
نه پېره په ما ونه کړې دل مانده يم
په وگړي زما ستا مينه ښکاره ده
په وگړي زما ستا مينه ښکاره ده
د وگړي د پېغوره به مې خلای کړې
د وگړي د پېغوره به مې خلای کړې
د ليلا او د مجنون مينه په ياد کړه
د ليلا او د مجنون مينه په ياد کړه
په معنی کې سره دوه تنه يو تن کا
په معنی کې سره دوه تنه يو تن کا
ماخوشال څه د اشعار ويلي نه دي
ماخوشال څه د اشعار ويلي نه دي
هغه لار چې د نېکۍ د نېکنامۍ ده
هغه لار چې د نېکۍ د نېکنامۍ ده
په دنيا کې مې همېش لره زړه جمع
په دنيا کې مې همېش لره زړه جمع
ما لره په ملهمه په لوامه کې
ما لره په ملهمه په لوامه کې
په توبه کې هسې رنگه ثبات راکړه
په توبه کې هسې رنگه ثبات راکړه
ذميمه مې وار په وار له دله واخله
ذميمه مې وار په وار له دله واخله
توان توفيق د عبادت د طاعت راکړه
توان توفيق د عبادت د طاعت راکړه
چې اروا مې له قالبه نه جدا شي
چې اروا مې له قالبه نه جدا شي
مخ مې سور لره همېش په استغنا کې
مخ مې سور لره همېش په استغنا کې
وخت اخر شو غافل مه اوسه خوشاله
وخت اخر شو غافل مه اوسه خوشاله
که هوس دباز د ښکار لرې پسره
که هوس دباز د ښکار لرې پسره
رنگ ترکيب وته يې مه غړوه سترگې
رنگ ترکيب وته يې مه غړوه سترگې
څو ډېر اوږد غاړه اوږده اوږې هم پلنې
څو ډېر اوږد غاړه اوږده اوږې هم پلنې
سپينه ژبه په شا تور اوږې باريکې
سپينه ژبه په شا تور اوږې باريکې
دارو د بواسير
يوچمجوټی د شجر دی
خپله مينه يې په دام په جال بندي کا
خپله مينه يې په دام په جال بندي کا
په درست ژمي يې ساته په تاوده ځای کې
په درست ژمي يې ساته په تاوده ځای کې
نوی باز چې اول ښه په چرگ تيار شي
نوی باز چې اول ښه په چرگ تيار شي
په پکه پکه يې سير کړه څلوېښت لاسه
په پکه پکه يې سير کړه څلوېښت لاسه
خوی خصلت د ښو د بدو څه په کې دی
خوی خصلت د ښو د بدو څه په کې دی
چوز هاله صاف کړی بويه چې فربه وي
چوز هاله صاف کړی بويه چې فربه وي
که ځړه نبات دې ور کړ عيب نشته
که ځړه نبات دې ور کړ عيب نشته
باز چې ښه ترکرېز وباسې مير ښکار دی
باز چې ښه ترکرېز وباسې مير ښکار دی
باز چې ووځي له کرېزه هاله پوخ شي
باز چې ووځي له کرېزه هاله پوخ شي
سيا چشم لره ډېره پېره بويه
سيا چشم لره ډېره پېره بويه
دار چيني د پر مهرۍ سره لازم دی
دار چيني د پر مهرۍ سره لازم دی
که دارو دخوښخويۍ خوري په ژمي
که دارو دخوښخويۍ خوري په ژمي
که تازه طعمه يې رد کړه په دا څه شي
که تازه طعمه يې رد کړه په دا څه شي
دحلوان غوښې دې خوري د وړې چرگې
دحلوان غوښې دې خوري د وړې چرگې
په ساړه دچکس نغښتی په نمد وي
په ساړه دچکس نغښتی په نمد وي
ډک تغار د اوبو تل کښېږده و باز ته
ډک تغار د اوبو تل کښېږده و باز ته
چې په شپه په ورځ فرياد په هرساعت کا
چې په شپه په ورځ فرياد په هرساعت کا
که د ژمي په وخت ښې نيسي ناقص دی
که د ژمي په وخت ښې نيسي ناقص دی
Books and editions