Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
د شاهين په ښکار به کاندي هغه مينه
د شاهين په ښکار به کاندي هغه مينه
که د باز مينه په ښه جره ماتېږي
که د باز مينه په ښه جره ماتېږي
څه داغونه ږدې په زړه باندې فلکه
څه داغونه ږدې په زړه باندې فلکه
په لحد کې هغه مخ خورې په چينجيو
په لحد کې هغه مخ خورې په چينجيو
کشکې ځوان د پښتانه په ننگ کې مړ وای
کشکې ځوان د پښتانه په ننگ کې مړ وای
رنگ د اوښکو سره وېوست زما سترگو
رنگ د اوښکو سره وېوست زما سترگو
نظام لس مياشتې بيمار زه په شل کروهه
نظام لس مياشتې بيمار زه په شل کروهه
که حيا وه که وفا وه که صفا وه
که حيا وه که وفا وه که صفا وه
که د پلار په رضا زوی درومي جنت ته
که د پلار په رضا زوی درومي جنت ته
زه به ولې هسې ژاړم يا به نه خورم
زه به ولې هسې ژاړم يا به نه خورم
د نظام د غشي يو برابر نه دی
د نظام د غشي يو برابر نه دی
له نېستۍ و هستۍ ته له هستۍ و نېستۍ ته
له نېستۍ و هستۍ ته له هستۍ و نېستۍ ته
د دنيا په درياب ډوبه! د پاياب تمه ومه کړه
د دنيا په درياب ډوبه! د پاياب تمه ومه کړه
د دنيا حاصل يې واړه ناکامې او رنځوري ده
د دنيا حاصل يې واړه ناکامې او رنځوري ده
دنيا څو وبله اسپې، چې مقصود دی په دنيا کې
دنيا څو وبله اسپې، چې مقصود دی په دنيا کې
خپلو لاسو خپلو پښو وته وگوره نظر وکړه
خپلو لاسو خپلو پښو وته وگوره نظر وکړه
بې له خدايه راته وايه بل يو کوم دی چې پيدا کا
بې له خدايه راته وايه بل يو کوم دی چې پيدا کا
علاج د بواسير خوني
د شړشمو تېل دارو دي
د دنيا په کاروبار کې، پسو بې حده بيدار يې
د دنيا په کاروبار کې، پسو بې حده بيدار يې
په دولت کې په حشمت کې که سنجر شي يا طغرل شي
په دولت کې په حشمت کې که سنجر شي يا طغرل شي
د هغه عالم خبره چې عمل په ده کې نه وي
د هغه عالم خبره چې عمل په ده کې نه وي
چې گفتار کردار يې واړه موافق سره يو رنگ شي
چې گفتار کردار يې واړه موافق سره يو رنگ شي
بهرام ته
زما زړه له چا نه روغ نه دی بهرامه
د خدای منت راباندې چې يې هست کړم له عدمه
د خدای منت راباندې چې يې هست کړم له عدمه
درست په دا پوهېږم چې څلور مذهبه حق دي
درست په دا پوهېږم چې څلور مذهبه حق دي
نه خراباتي نه قمارباز نه زناکار يم
نه خراباتي نه قمارباز نه زناکار يم
پلار مې سور کفن و گور ته لاړ نيکونه واړه
پلار مې سور کفن و گور ته لاړ نيکونه واړه
ټينگ ولاړ په شرع تل يې کار و په رښتيا کې
ټينگ ولاړ په شرع تل يې کار و په رښتيا کې
بل سړی که سپور وی دی پياده سره به سم و
بل سړی که سپور وی دی پياده سره به سم و
دېرش کالونه وشول چې مې پلار دی شهيد شوی
دېرش کالونه وشول چې مې پلار دی شهيد شوی
ډېرو ولسونو غليمي راسره وکړه
ډېرو ولسونو غليمي راسره وکړه
زه چې د غعد په کال بندي د اورنگزېب شوم
زه چې د غعد په کال بندي د اورنگزېب شوم
هر چې زه يې وژلم په زندان کې هغه واړه
هر چې زه يې وژلم په زندان کې هغه واړه
زوی مې اشرف خان دی چې خور شوی کور پرې ټول دی
زوی مې اشرف خان دی چې خور شوی کور پرې ټول دی
علاج د بواسير خوني او بادي
د غزبور واخله دلداره
اوس پينځمه لمسي لرم افضل د اشرف خان دی
اوس پينځمه لمسي لرم افضل د اشرف خان دی
ځای مې ملک پور دی چې يې سرای بولي وگړي
ځای مې ملک پور دی چې يې سرای بولي وگړي
څه شو شمشېرخان ترين که پوخ پنجهزاری دی
څه شو شمشېرخان ترين که پوخ پنجهزاری دی
خوار شه يوسفزي چې ترين يې حاکمي کا
خوار شه يوسفزي چې ترين يې حاکمي کا
دم وهلی نه شم څوک مې ډاډ، دلاسا نه کا
دم وهلی نه شم څوک مې ډاډ، دلاسا نه کا
سل کاله که تېر شي دا مهم به فيصل نه شي
سل کاله که تېر شي دا مهم به فيصل نه شي
دا مکر فرېب چې د حيات ترين هنر دی
دا مکر فرېب چې د حيات ترين هنر دی
دا انشا املا واړه چې دی د شيطانۍ کا
دا انشا املا واړه چې دی د شيطانۍ کا
حجت د ورځو شپو دی ته يې ونغوږه همدمه
حجت د ورځو شپو دی ته يې ونغوږه همدمه
شپې ووې چې ای ورځې زما فضل تر تا زيات دی
شپې ووې چې ای ورځې زما فضل تر تا زيات دی
موسی و کوه طور وته له قومه تله په شپه کړل
موسی و کوه طور وته له قومه تله په شپه کړل
يو څو وخته په تا کې دي چې لمونځ دی په کې منع
يو څو وخته په تا کې دي چې لمونځ دی په کې منع
اسمان وته چې وگورې په ورځ يو شين گنبت دی
اسمان وته چې وگورې په ورځ يو شين گنبت دی
Books and editions