غزل
تغزل
عبدالباري جهانيتغزل
١
ستا په دروغو کښې کمے رانغے
زما په ژوند کښې پسرلے را نغے
د اتلانو په دې خاوره ولې
لا په نظر مې يو سړے رانغے
د اباسين چپو نه ساه وښاتۀ
عمرونه وشو چې لنډے رانغے
په انتظار ده لېلٰي لارې څاري
څوک په کوڅه کښي ليونے رانغے
چې حنائي لپې ئې جام کړے راته
بيا هغه شان مازيګرے رانغے
چې مخامخ دې شو بڼو سترګو ته
په بيرته بيا هغه زړګے رانغے
نۀ خوشامنده نه ئې چل زده دے
د اقبال چرته هم سمے رانغے
۲
سپين مخ مې د يار داسې زلفانو لاندې کړے دے
عن لکه کشمير رانه هندوانو لاندې کړے دے
جنګ د مصلې دے اميان ځان کښې بې ګناه پرې مري
کله نه کابل چې صافانو لاندې کړے دے
ګلونه يې تاله کړل خدائې خبر چې نور لا څه غواړي
باغ ډېرې مودې راسې زاغانو لاندې کړے دے
خبر کړئ مليزي او عېسٰي زي چې لښکر بيا وکړي
سر د مچۍ تلليو انګرېزانو لاندې کړے دے
څنګه خائېنانو ته په ښه نظر کتے شمه
ملک د غريبانو ؤ خانانو لاندې کړے دے
اقبال خپل په فکر او په فن باندې يقين لري
مېدان خوشامندګرو شاعرانو لاندې کړے دے
۳
د کلي نه راغلي د جانان خبره ونه کړه
ما ورسره هم په بل عنوان خبره ونه کړه
هر يو ګل دسته او هار د غاړې جوړول غواړي
چا د تالا شوي ګلستان خبره ونه کړه
هرطبيب راځي راته زخمونه مې په ګوته کړي
يؤ هم لا تر اوسه د درمان خبره ونه کړه
په نوم ئې د مذهب،د قام اؤ ژبې تقسيم کړي دي
چرته تنګ نظرو د انسان خبره ونه کړه
د حق وېنا د پاره د منصور شان حوصله غواړي
ډېرو وخت چې راغے د ايمان خبره ونۀ کړه
زه هم د وختونو په اسيا باندې دل شوے يم
دا بيله خبره ما د ځان خبره ونه کړه
هلته به الزام هم په پښتو اقبال را نه ولي
لاړ به شي دوزخ ته کۀ رضوان خبره ونه کړه
۴
ګېر د حالاتو په بهنور کښې يمه
ارتاؤ د خلقو په نظر کښې يمه
چې موړ په ګېډه په تن پټ نۀ شومه
خوشحاله څۀ به په اختر کښې يمه
زما له سره ځي په څنګ تېروځي
دسپرلي څنګه ره ګذر کښې يمه
ګُور دي ګُورو زلفو سورے نۀ شو
چې پېدا شوې يم په نمر کښي يمه
په نخښه کړې چې غماز دی ورته
اقباله فېض د پښنې مينې دے
چې مشهور په لر او بر کښې يمه
۵
لکه چې ستورو له فلک په مقام نۀ پرېږدي
دغسې غم مې د دوران په ارام نۀ پرېږدي
سکڼيه ! اوښکې په بڼو راټينګومه ځکه
هيڅ يو پښتون کور نه مېلمه په ماښام نۀ پرېږدي
مينه زاړه شوه اوس يې هغه لېونتوب نيشته دے
خو بام له سره لا عادت د سلام نه پرېږدي
هغه سر تېره لېوني تر خپل منزله رسي
چۀ يو ساعت د پاره خيال د مرام نۀ پرېږدي
خال د رنجو د اننګي په سر مدام جوړه وي
بلال په سرۀغرمه راښکې شي اسلام نۀ پرېږدي
چې غم خوري يې د عوام سره ښودله پرون
نن هم هغه غمخور مرۍ د عوام نۀ پرېږدي
د ازادې يو کم پنځوس کلونه کېږي زمونږ
ښاغلي هغسې لا خوي د غلام نۀ پرېږدي
۶
زۀ د دنيا کومه حصه کښې اوسم
چې همېشه په توره شپه کښې اوسم
د يار نما دښمن کمال ته ګوره
چې په دهوکه باندې دهوکه کښې اوسم
دا اضطراب مې بې سببه نۀ دے
څوک مې سينه د چا سينه کښې اوسم
وطن زما اؤ واک يې غير څخه دے
ګويا د خان ملک حجره کښې اوسم
لاړۀ معکوس شو تهذيبي قدرونه
ښکاري د کاڼي زمانه کښي اوسم
چې بې حسي پکښې عروج باندې ده
زۀ د هغې ښار په کوڅه کښې اوسم
چې ساز مجرم، غل بې ګناه دے پکښې
اقبال په داسې معاشره کښې اوسم
۷
که مې د زړه نۀ شو ارمان پوره
اور دې شي پورې په جهان پوره
څومره نيمګړے په دنيا يمه زۀ
نۀ مې دا زړه شو نه مې ځان پوره
په هر مانځۀ کښې ځکه تا غواړمه
هسې مې کله دے ايمان پوره
که پنډ تړمه بيا هم نۀ مړېږم
ديدن مې ستا دے يو زمان پوره
بله ارزو مې زړه ته څنګه راشي
پکښې ځاے شوے دے جانان پوره
لا د اقبال په دم کښې دم باقي دے
لا خو له تا نۀ دے قربان پوره
۸
حالات هم هغه دي بدلون نه راځي
توره تياره ده صباون نه راځي
سپېرۀ سپېرۀ اؤ مړاوې مړاوې چمن
څنګه سپرلے دے چې ژوندون نه راځي
بې شماره ګرځي مجنونان د پيئو
لېلي حفه ده چې مجنون نه راځي
زۀ په دې خپل ژوندي ضمير څۀ وکړم
نور په دے چم کښې مې سمون نۀ راځي
مخ ته د يار مې ځېر ځېر او نۀ کاتۀ
ګمان مې دا ؤ چې بېلتون نۀ راځي
لا مې د سترګو چينې وچي نۀ دي
له خو د سترګو نه مې خون نۀ راځي
اقبال هغه نشه د مېنې وکړه
چې يې پہ څۀ باندې سکون نۀ راځي
۹
په دې خپي خپي ماحول کښې ژړا څنګه وکړم
د غم په غولي کښې خندا او ګډا څنګه وکړم
چې په افق باندې يو ستورے چرته نه شي ليدے
په دې تيارۀ کښې به اميد د رڼا څنګه وکړم
په ساعت کښې وخاندي په ساعت کښې شونډې بوس نيولے