د چاربيتې کورونه ولې زيات ښکارى؟

مرګے دے ګام په ګام

مړ شو بې غوره

:کړه: څومره بمونه دي ورېږي په بيګاه صبا

په چا په ما په تا

ميندې بورېږي

له ټول وطن ځنې رخصت شو امان ارمان

ډېر شو زيان د ځان

خويندې ژاړېږي

په سرو سرو تورو د ځلمو سرونه پرې ډکرې

په وينو سرې اسرې

جونه سوزېږي

کړي اپيلونه د دنيا د هر يو قام په نام

مرګے دے ګام په ګام

مړ شو بې غوره

ددې د چاربېته کېدو نه خو انکار نه شې کولے ځکه چې کړه ئې د چاربېتې ټول

لوازمات پوره کوي ، که څوک دا ټپه داسې وليکي

سپوږميه کړنګ وهه راخېژه

يار مې د ګلو لو کوي

ګوتې رېبينه

د ټپې نه خو دا بهر نه شوه صرف روايت په ليک کښې مات شو

د قلندر مومند دا چاربېته داسې هم ليکلې کېدے شوه

څومره بمونه دي ورېږي د وېت نام په بام

مرګے دے ګام په ګام مړ شو بې غوره

کړه: څومره بمونه دي ورېږي په بېګا صبا

په چا په ما په تا مېندې بورېږي

له ټول وطن ځنې رخصت شولو امان ارمان

ډېر وشو زيان د ځان خويندے ژړېږي

په سرو سرو تورو د ځلمو سرونه پرې ټکرې

په وينو سرې اسرې جونه سوزېږي

جوړ: کړي اپيلونه د دنيا د هر يو قام په نام

مرګے دے ګام په ګام مړ شو بې غوره

داسې دا مسبع چاربېته شي خو د روايتي مسبع چاربېتې نه لږه بيله د

روايتى مسبع اوله ، دريمه ، پنځمه مصرعه هم هم قافيه وي وګورئ په مثالونو

کښې د مسبع مثال

دې ته مونږ د قلندر صېب مستزاد کښې تجربه هم وئيلے شو د مستزاد چاربېتې

هرې مصرعې سره لنډه شان ټکړه هم وي دلته قلندر صېب دوه زياتې کړې

په شاعرانو کښې د چاربېتې حليه څومره عبدالواحد ټېکه دار خرابه کړې ده

دومره يو نۀ ده کړې په دې کښې هيڅ شک نشته چې په چاربېته کښې هغۀ نوي نوي

مضامين داخل کړى دي خو کله نه چې حمزه بابا ټېکه دار ته بابائې چاربېته

وئيلي وو له هغې نه ورستو هغۀ ته Freehand ملاؤ شو چې هغۀ لوبې اونظم ته هم

چاربېتې ليکلي دي لکه ستاري چاربېته ، فني چاربېته ، زمينداري چاربېته ،

سهري چاربېته وغېره ، چې ورستني کهول د چاربېتې اقسام وګڼل د ټېکه دار

ځنې چاربېتې ښې هم دي خو په ډېرو کښې د قافيې تړل ئې بس چاربېته ګڼلې ده

د چاربېتې د حسن خيال ئې نه دې ساتلے هغه چاربېته چې احمد دين طالب او

عبد الله استاد د غزل نه زيات د خيال نازکي ، تشبيهات معنه آفريني پکښې

پېدا کړې وه ، ټېکه دار هغه ته ډېر نقصان رسولے دے نا شائسته ژبې د

چاربېتې د جوړښت نه لا پرواهي د چاربېتې صنف د تعليم يافته شاعرانو په نظر

کښې بې قدره کړو چې د چاربېتې د بابا دا حال دے د نورو به څنګه وي دا د

بې ځايه القاباتو نتيجه ده ګنې مونږ د چاربېتې په چوکاټ کښې ښکلي ښکلي

نظمونه ليکلي شو مثالونه ئې د زرين پرېشان ٫٫ښائست،، او د محمد علي خپلواک

٫٫افغانستان ،،دي دا نظمونه دې شاعرانو دانسته د چاربېتې په چوکاټ کښې نۀ

دي ليکلي بلکې زمونږ نظم د چاربېتې زېر اثر دى په دې د پوره باب په شکل

بحث شوے دے

د مشهورو سندر غاړو دست برد:

د الفاظو تر حده سندر غاړي اکثر د شاعرانو په کلامونو کښې رد و بدل کوي خو

کله نه کله په چوکاټ کښې هم بدلون راولي مثال په طور د نوره دين اخون

چاربېته چې سردار علي ټکر په اواز کښې د ډيوه رېډيو نه نشر کېږي چاربېته

داسې ده

ما وليدۀ يارانو د لېلٰى په سپين جبين

خالونه درې څلور

(نيم سر به دوه ځله وئيل پرېوځي )

کړه: ما ولېده يارانو د قلزم د بادشاه لور

هر دم نوې سينګار که

پالنګ ئې اچولے دے پرون په کوټه پُور

مکېزه ګل نګار که

د پښو تر سره پورې پئيل مرجان در

چپاؤ په ګنهګار که

سوره ځي په پالکۍ کښې چا پېره ترېنه تابين

په غږ د خيال ټکور

په دې پسې دوه دوه ځله نيم سريرې اړول پکار دي ، خو ټکر داسې وائي : ما

وليدۀ يارانو د لېلا په سپين جبين

خالونه درې څلور

ما وليدۀ ي يارانو د قلزم د باشاه لور

هر دم نوې سينګار که

يعني د کړې دوه مصرعې ئې سر سره وتړلې دې سره د چاربېتې شکل داسې شو

هسې د چاربېتې په کړه کښې اوږدې څلور او لنډې څلور مصرعې دي ټوټل اتۀ مصرعې

چې هرې مستزاد چاربېتې وي اوس چې څنګه ټکر وئيلې ده په اوله کړه کښې شپږ

مصرعې شوې او په نورو کړو کښې اتۀاتۀ مصرعې دي داسې دا به هم اورېدونکي د

چاربېتې څۀ نوے کور ګڼي