نظم

لنډۍ بازنامه

Khushal Khan Khattak

که هوس د باز د ښکار لرې پسره

خبردار يې شه له عيبه له هنره

څو د بازو وزر نری مهين باريک وي

دروند په وزن هومره چار يې ده بهتره

رنگ ترکيب وته يې مه غړوه سترگې

چې څه لوی وي هغه باز نيسه په غوره

د هر باز چې سترگې سرې وي ژبه توره

هغه نه وي بې مېړانې بې سيره

تر سپين باز نه قدر ډېر د خشين باز دی

چې د پاسه شا يې شنه سينه احمره

سپينه ژبه په شا تور اوږې باريکې

ځوړند لم لکيور گران دی په گازره

د ميزان نيولی ښه دی يا د قوس

په عقرب نيولی نه وي بې ضرره

خپله مينه يې په دام په جال بندي کا

که د باز په ځان بلا شوله کوتره

ميزاني نيولی دم در حال ښکاري کړه

د عقرب نيولی پرانيزه په وېره

په درست ژمي يې ساته په تاوده ځای کې

تماغه يې په بهار واخله له سره

د بازونو هنر هسې اسان نه دی

چې يې تمه سړی کا، له يوه هره

نوی باز چې اول ښه په چرگ تيار شي

بيا باولۍ ورلره بويه هنروره

چې يو څو باولۍ وخوري ستا له لاسه

بيا يې ښکار لره روان کړه برادره

په پکه پکه يې سير کړه څلوېښت لاسه

نور به ښکار ته غاړه کېږدي برابره

نوی باز دی د سبا په وخت الوځي

يا چې پاتو شي پينځه گړۍ له نمره

خوی خصلت د ښو د بدو څه په کې دی

همگي د باز ښکارېږي له بصره

هر يو باز گوښی خپل خوی لري خپل فعل

خبردار يې شه له اصله له جوهره

چوز هاله صاف کړی بويه چې فربه وي

د صافي تکليف واخله له لاغره

د صافي دي اووه حبه نبات وي

تر يوه دې مالگه نه وي افزون تره

که څړه نبات دې ور کړ عيب نشته

دا هاله که يې پيدا کړه لره بره

چې د باز په هر علت زحمت خبر شې

مير ښکاري د هغه کس ده معتبره

باز چې ښه تر کرېز وباسې مير ښکار دی

کنه واړه دده چار گڼه ابتره

ما خوشال خټک دي واړه ازمايلي

تجربه مې د بازو ده معتبره

باز چې ووځي له کرېزه هاله پوخ شي

په چوزي کې اومه خښته ده نيم تره

د چا باز دې په دارو اموخته نه شي

دستکشي ورلره بس دوه دوه پهره

لږ خوراک باز صحت ډېر يې زحمت دی

يک خوره طمعه يې نه ده بې خطره

دا رچيني د پر مهرۍ سره لازم دی

د سپېږمو نسوار يې يوسي رنځ له سره

د ساړه دارو يې مښک او موميايي دی

هم ديږ تريخی باز ساتي بې ضرره

که دارو دخوښخويۍ خوري په ژمي

د بد باز به بد خويی ووځي له سره

د اغېړ دارو يې دا دي نور څه نه دي

چې يوه دوه ورځې يې منع کړې له خوره

که تازه طعمه يې رد کړه په دا څه شي

چې د گېډې طعمه درې ورځې مکرره

د حلوان غوښې دې خوري د وړې چرگې

د تارو تمځري يا دکور کوتره

چې د زرکې غوښې تل خوري کورېز نه کا

مرغاوۍ ده و کورېز وته بهتره

په ساړه دچکس نغښتی په نمد وي

چې فارغ د ساړه له هره شړه

باز چې موړ په چکس واچوې له ورايه

په دا کار به پاتې نه شي بې ضرره

ډک تغار د اوبو تل کښېږده و باز ته

په ساړه غارمه دا چار کړه مکرره

دمږه کوري غوښې ښې دي په کورېز کې

يا هاله چې باز باښه شي کلنجره

چې په شپه په ورځ فرياد په هر ساعت کا

د هغه علاج څربښت دی له لاغره

هغه باز به تر باښې نه لا تېز پر وي

چې مهين د لکۍ بال نری شهپره

هغه باز چې څاړی نه نيسي ناقص دی

که هيلۍ يا سرخاب نيسي بې مره

که دژمي په وخت ښې نيسي بټېرې

تر باښې نه هغه باز گڼه تېز پره

تريناک بوزم، تولک تر چوز کم نه دي

په وهنه تر چوز لادي افزن تره

د شاهين په ښکار به کاندي هغه مينه

چې ساتي په هر شاهين پينځه نفره

د مرغونو مزری چرغ دی که يې گورې

خومير ښکار ورلره ښه بويه پسره

که د باز مينه په ښه جره ماتېږي

ولې ښه باښه ترې لا گڼه بهتره