Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
خورې ورې مرغلرې
چې په وخت يې د بهار عشرت په می دی
د دېرشو بيتونو باز نامه
تجربه شوه راته چار د بازدارۍ
د ښځو نړۍ
گل فامې، نېک و فرجامې، ده و دامې فيل اندامې
د پسرلي ښکلا
چې موسم مې د گلونو د گلزار شي
د خپلې مېړانې ستاينه او ځان ته ډاډگېړنه
چې په خوا په خاطره نه هسې عيان شي
د ژوند او معاشرې رموز
هر احمق چې په دنيا خاوند دجاه شي
پېيلې مرغلرې
تور ويښته يې نه دي، په وړو کوڅو اودلي
د پښتو شعر
په ځان او په جهان کې ما دوه څيزه دي وکښلي
لېونی خو يو خوشال دی
نشته هيڅ، يو تش جنجال دی په دا منځ کې
د مطلوب لاره
لارې دي بې شماره هر ديار لره وردرومي
حق د مرد په عورت
حق د مرد په زن بسيار دي
د کاسيرۍ په باره کې
خوشال که نبي نه دی نصيحت خو يې خوار مه کړه
ارمان
همېشه دې مخامخ ورته ښکنځل کړی
د کشتن دی د زدن دی د تاختن دی
د کشتن دی د زدن دی د تاختن دی
وی مې خلاص به شم په څه له بده ياره
وی مې خلاص به شم په څه له بده ياره
زه د غيڼ د لاسه چا وته فرياد کړم
زه د غيڼ د لاسه چا وته فرياد کړم
پلار يې درسته ورځ په ښکار وژني اسونه
پلار يې درسته ورځ په ښکار وژني اسونه
د عالم په جفا هيڅ خبردار نه وم
د عالم په جفا هيڅ خبردار نه وم
حقيقت د يوسفزي راته معلوم شو
حقيقت د يوسفزي راته معلوم شو
نه حميد شته نه کجی شته نه کاچو شته
نه حميد شته نه کجی شته نه کاچو شته
که بادشاه د درست جهان شي په تخت کښېني
که بادشاه د درست جهان شي په تخت کښېني
که خوشال به په دينا لري څوکاله
که خوشال به په دينا لري څوکاله
په منصب پورې خوشال خټک نوکر و
په منصب پورې خوشال خټک نوکر و
چې په ان وان په ځمکه په اسمان دی
چې په ان وان په ځمکه په اسمان دی
د دوستانو په دوستۍ نشته اميد
د دوستانو په دوستۍ نشته اميد
په هر رنگ چې مې لرې هسې به اوسم
په هر رنگ چې مې لرې هسې به اوسم
شپه د بېلتانه پهر پهر کال په ما شو
شپه د بېلتانه پهر پهر کال په ما شو
يا يو، زه د درست جهان په لار فقط يم
يا يو، زه د درست جهان په لار فقط يم
اور دې ولگي په دا دنيا سيگڼه
اور دې ولگي په دا دنيا سيگڼه
يکتنها په بېړۍ کښېناست زه يې پرېښوم
يکتنها په بېړۍ کښېناست زه يې پرېښوم
جهان ډک دی د اغيارو ننداره کړه
جهان ډک دی د اغيارو ننداره کړه
چې رنځور درته محتاج نه دی طبيبه
چې رنځور درته محتاج نه دی طبيبه
موږ محمدي يو نحوست زموږه نشته
موږ محمدي يو نحوست زموږه نشته
موږ هغه کسان يو چې ژوندون مو دی په صوره
موږ هغه کسان يو چې ژوندون مو دی په صوره
زر که هر څو ښه دي ننه کار ورلره بويه
زر که هر څو ښه دي ننه کار ورلره بويه
که حساب شي که کتاب شي که پوښتنه
که حساب شي که کتاب شي که پوښتنه
د سترگو په ځنبلو يا سپاهي يا ناسپاهي
د سترگو په ځنبلو يا سپاهي يا ناسپاهي
که دعا ده که توبه ده که دارو
که دعا ده که توبه ده که دارو
بنگ شراب درباندې ځکه ناروا شول
بنگ شراب درباندې ځکه ناروا شول
يو کاڼی د بېديا
يو کاڼی د بېديا
چې مې وليدل وگړي د دنيا
چې مې وليدل وگړي د دنيا
چې پرې رايشي حيران شي
چې پرې رايشي حيران شي
رښتيا کړه له هيچا نه مه وېرېږه
رښتيا کړه له هيچا نه مه وېرېږه
د بدانو سره کم کښېنه که ښه کړې
د بدانو سره کم کښېنه که ښه کړې
که بد خوی له مخې لاړ شي و اسمان ته
که بد خوی له مخې لاړ شي و اسمان ته
ملک په مثل لکه غوا دی
ملک په مثل لکه غوا دی
اندېښنه که په غره کښېږدې
اندېښنه که په غره کښېږدې
چې مرې خو هسې ومره
چې مرې خو هسې ومره
Books and editions