Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
ډېر فکرونه چې صبح و شام لرم
ډېر فکرونه چې صبح و شام لرم
صفت د پاک رسول (ص)
مښک گلاب دواړه سره کړه
دايم که زړه له دلبرو ونيسم
دايم که زړه له دلبرو ونيسم
بيان د چار يار (رض)
چرا ياران يې برگزين دي
د چا چې نه وي د سترگو شرم
د چا چې نه وي د سترگو شرم
ذکر اسامي د امامانو
د جهان دولس امام دی
ذکر تاليف د کتاب
دا سږ کال چې د غفط دی
دچرخ له څرخه و څرخ ته ساز شوم
دچرخ له څرخه و څرخ ته ساز شوم
باب د معرفت د پيغمبرانو
تر لک زيات پيغمبران دي
ذکر د موت
ولاړ په دا قلم مطلق دی
دښکار په کار کې زړه دځوانۍ لرم
دښکار په کار کې زړه دځوانۍ لرم
ايمان راوړ نه په خشر
حضر حق دی و به شينه
باب خلق درې گروهه پيدا دي
په قرآن کې حکم دا دی
دښکار په کار کې که هر څو ښه يم
دښکار په کار کې که هر څو ښه يم
زه تا پيدا کړم په دا قابل يم
زه تا پيدا کړم په دا قابل يم
ذکر د پل صراط د گذر
مؤمنان دې و گروهېږي
زه په خپل ملک کې خو دا دوه دم لرم
زه په خپل ملک کې خو دا دوه دم لرم
د بعث يعنې پس د مرگه ژوندون
لکه گور وته چې يون شته
زه که مې خور يم يا شاهد باز يم
زه که مې خور يم يا شاهد باز يم
د دوزخ او د دوزخيانو
دا حديث د مصطفی دی
زوړ کړم غمونو د اشنا زوړ کړم
زوړ کړم غمونو د اشنا زوړ کړم
زويه که هسې وي لکه چې زه لرم
زويه که هسې وي لکه چې زه لرم
سخ زما دی چې هسې يار لرم
سخ زما دی چې هسې يار لرم
ذکر عبادت و معرفت چې سره لازم و ملزوم دي
عبادت بې معرفته
ذکر د اهل کبائر او کبيره گناهونه چې څو دي
کبيره واړه اتۀ دي
شهره به واړه عالم مدام ښه يم
شهره به واړه عالم مدام ښه يم
قرآن د وړاندې په لاس کې جام لرم
قرآن د وړاندې په لاس کې جام لرم
خلود د اهل نار چې تل په دوزخ کې وي
چې ظالم دی يا فاسق دی
که ته جفا کړې زه به وفا کړم
که ته جفا کړې زه به وفا کړم
ذکر د خير او د شرم
خير او شر چې له چا کېږي
که دا گناه دی چې په تا چور چور يم
که دا گناه دی چې په تا چور چور يم
ذکر دگناه او په گناه باندې توبه
کبيره گناه چې وکا
تعريف د اخلاص د طاعت نه د ريا د عبادت
راشه واوره هسې دين
که دې له خويه چا ته فرياد کړم
که دې له خويه چا ته فرياد کړم
صفت د علم او د علم د فضيلت
زده کول د علم فرض دي
که نور په نورو چارو جلي ستايم
که نور په نورو چارو جلي ستايم
که وينې ژاړم گرېوان چاک چاک کړم
که وينې ژاړم گرېوان چاک چاک کړم
اثبات د نبوت
محمد چې پيغمبر دی
لکه ملنگ وي زه دې ملنگ کړم
لکه ملنگ وي زه دې ملنگ کړم
فضايل د رسول د اصحابو او خلاف په مراتبو د دوی
د رسول چې لوی اصحاب دي
له خپله بخته و چاته زار کړم
له خپله بخته و چاته زار کړم
تعريف د امام اعظم او د هغه د مذهب
له کتابه له اخباره
ما وې چې تا به د ځان په رنگ کړم
ما وې چې تا به د ځان په رنگ کړم
ذکر د طهارت اود فرض د واجب او سنت
چې ايمان په خدای راوړينه
مرگ د نا اهل سبا بېگا غواړم
مرگ د نا اهل سبا بېگا غواړم
ذکر د نمانځه د فرضيت
نمونځ په دا په سړي فرض شه
دا هم دارو د استسقاء دي
واخله سخا وجه بيماره
مرگ نژدې راغی پيرۍ خبر کړم
مرگ نژدې راغی پيرۍ خبر کړم
Books and editions