Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
زه اول در خبر نه وم چې دا هسې بې وفا يې
زه اول در خبر نه وم چې دا هسې بې وفا يې
ستا په زړه د دنيا څلې
ستا په زړه د دنيا څلې
ښې ښې شپې شي، ځينې پېښې
ښې ښې شپې شي، ځينې پېښې
په غم غمجن وم په خوب کړمن وم
په غم غمجن وم په خوب کړمن وم
ارتينې په عقل کمې
ارتينې په عقل کمې
پيري په ما راغله زه يې تاراج کړم
پيري په ما راغله زه يې تاراج کړم
غنيمت گڼه گلونه، ميخوري کړه په چمن کې
غنيمت گڼه گلونه، ميخوري کړه په چمن کې
که يو دم د يار په غم فراغت کښېنې
که يو دم د يار په غم فراغت کښېنې
که صورت وته دې گورم، په صورت کې يو حيوان يې
که صورت وته دې گورم، په صورت کې يو حيوان يې
که راضي مې په وفا او په جفا يې
که راضي مې په وفا او په جفا يې
استسقاء
استسقاء د چا ومشه
پيري په ما راغله زه يې خراب کړم
پيري په ما راغله زه يې خراب کړم
کله خپل بش د گل غوندې نما يې
کله خپل بش د گل غوندې نما يې
که هر څو په خپله پوهه کې سقيم يې
که هر څو په خپله پوهه کې سقيم يې
که هزار ځله هنر کا هيلې بيلې
که هزار ځله هنر کا هيلې بيلې
تر عين تېر شوم داهسې زه وينم
تر عين تېر شوم داهسې زه وينم
که رويت يې نا ممکن وای په دنيا کې
که رويت يې نا ممکن وای په دنيا کې
که هر څو په سر د خيال دستار زرين ږدې
که هر څو په سر د خيال دستار زرين ږدې
توبه مې وکړه له ميو پير شوم
توبه مې وکړه له ميو پير شوم
که منصور غوندې کافر د محبت شې
که منصور غوندې کافر د محبت شې
چې جدا شوي ياران ترزړه کړم
چې جدا شوي ياران ترزړه کړم
که په مخ باندې خالونه عنبرين ږدې
که په مخ باندې خالونه عنبرين ږدې
گله ! ته چې زېبا يې ددې چمن يې
گله ! ته چې زېبا يې ددې چمن يې
لکه زه په يار مېن يم بل به نه وي مېن هسې
لکه زه په يار مېن يم بل به نه وي مېن هسې
چې ځان ته گورم لا هسې زوړ نه يم
چې ځان ته گورم لا هسې زوړ نه يم
چې خوشال خټک يې وايي په پښتو ژبه خبرې
چې خوشال خټک يې وايي په پښتو ژبه خبرې
ما چې ستا په جمال سترگې کړې رڼې
ما چې ستا په جمال سترگې کړې رڼې
چې خپل عمل ياد کړم خاورې په سر لرم
چې خپل عمل ياد کړم خاورې په سر لرم
مشک افشانه په کاکل يې
مشک افشانه په کاکل يې
مگر رسم، دين ، آيين هسې لرې
مگر رسم، دين ، آيين هسې لرې
چې سردې خوږ شي ارمان ارمان کړم
چې سردې خوږ شي ارمان ارمان کړم
هيڅ صفت يې نه ځايېږي په تحرير کې
هيڅ صفت يې نه ځايېږي په تحرير کې
که هوا ده که سودا ده په کې ستا ده
که هوا ده که سودا ده په کې ستا ده
چې د زلفو زنځيرونه ښکاروې
چې د زلفو زنځيرونه ښکاروې
خالق زما يې په دا پوهېږم
خالق زما يې په دا پوهېږم
په ښايست کې دې څوک نشته د سيالۍ
په ښايست کې دې څوک نشته د سيالۍ
چې د پلار په نصيحت نه کا ژغرۍ
چې د پلار په نصيحت نه کا ژغرۍ
چې يې تل کښېښوې په سر دخيال دړۍ
چې يې تل کښېښوې په سر دخيال دړۍ
خبر د دهر په مکر دروهشوم
خبر د دهر په مکر دروهشوم
د تقوی لافې وهي د صادقۍ
د تقوی لافې وهي د صادقۍ
را ښکاره شوې د جهان بې وفايۍ
را ښکاره شوې د جهان بې وفايۍ
خلک هوښيار دي زه لېونی يمف
خلک هوښيار دي زه لېونی يمف
زلفې يې سبب دي د عاشق د پرېشانۍ
زلفې يې سبب دي د عاشق د پرېشانۍ
که ته خوله و ماته نه راکړې ملگۍ
که ته خوله و ماته نه راکړې ملگۍ
له اوله په سرجوړې کا دړۍ
له اوله په سرجوړې کا دړۍ
دا ازمېښت گوره په ماچې زوړ شوم
دا ازمېښت گوره په ماچې زوړ شوم
وايم خلق نه درۍ
وايم خلق نه درۍ
دا ته يې ياره که دا زه خواب وينم
دا ته يې ياره که دا زه خواب وينم
Books and editions