پښتو شاعري
شعرونه
د کلاسیکو او معاصرو شاعرانو پښتو شعرونه، له غزل څخه تر نظم پورې.
مه وایه قاصـده چـه بـهـار خـزان وهـلی دي
ســیـل می د بـلـبـلو لـه چمنه کو چـید لی دي
اوربل یې ما په خوب کې پریشان لیدلې دې
قسمت مې د یارانو دغــه شان لـیـد لـې دې
وچې سولی اوښکی ګریوانونو ته به څه وایو
درد راسره خپل سو پرهارونو ته به څه وایو
ګونګې جنون مې د پردۍ مینې په تور مـه نیــســه
زما په محراب کي بیګانه سجدي په زور مه نیسه
کوڅې به دی خلوت سې غلـــبــلې درڅخه وړم
د زړه د پـــرهـــارونــو جـنــازی د رڅخه وړم
پــر رقــیــب چــــې مــــې اخـتـر دی له جانانه مې ګیله ده
خپل جنون په کاڼـو ولــم لــه اســـمـــانــه مې ګـــیـــلـــه ده
د نیمو شــپــو په اوښکو می د رد ونه نه لمبــوم
تڼاکي پر لـیــــمــو وړمه مـزلـونـــه لــمـــبــــوم
چي تللې وو دتشو پـــیــمـــانـــــو ســــره راځـــــو
په او ښکو لمبیدلـــــې له سلګو ســــره راځــــــــو
په دې ټولې کې چـــــې روان شې تر زندانه ورځې
اوښکو ته مه ورښــــــیه لاری تر ګریــوانـــه ورځې
زه لـــکـــه پـــرخــه په لویدلو کې چا نه ولیدم
لـــکــــه نـــســیـم په تیریدلو کې چا نه ولیدم
يوهورځبهداجهانوينهبهتهيېنهزهيم
همبهمځکههمآسمانوينهبهتهيېنهبهزهيم
دلـویښارڅخهدبـــــانـــــــدېيــــــــــــــودرهوه
جوړهکړېيـــــــــــــوهشيخپــکښېدېــــــــرهوه
هغهستادابامينهتالاسوې
چهتنديکيديسجديورتهساتلې
دخوشحالخانخټکدبهارپهقصيدېپهپيروي
هیافسوسچيبيابهرانهسيبهار
تــــه یـې اورې د بــاران څـاڅـکي تــــویـــېـــږي؟
پــه څـــه زور پـرمـخ د مـځکــي را اورېـــــــــږي؟
بـــی بـــی رابــیــا هـــــغــــه د عــــــرش مـــــلـکـــه
هــــــا نـــــــازولـــــې د خـــــــــالـــــق لا مــکــــــان
بـــــــیـــــا راغـــــــلی پــــــــر وطـــــــــن دی نوبهار
بیا نسیم غوټۍ شـــــیــــنـــدلـــــي پــر گــــــــلزار
پخوانیو زمانو کی یو هیواد وو
په مابین کی د لویو غرونو کي آباد وو
د پسرلي یوه ښایـــــــــسته سهـــار کـــــی
له شنه اسمانه پـــــــــلوشــــــــــې را اوري
یوه ملـــــــک کـــــی هستوگــــــن چېرته لوی خان و
خان لا څه چی پـــه تــــربـــــرونــــو کــــی ســــلطان و
ته د افــــــــغــــــــان ولــــــس دهــــــــــرې هــــېــــلــې ســــر ته ولاړ
تــــــــه ئـــــــــې پـــــــــه خــــــــوب او هم په ویښه ئې نظر ته ولاړ
شمعه څه لري بې سره، چې يې ځـــــارکړي
په قدوم او قدمونود جانـــــــــــــــــــان کې؟
شهرت د عقل له نامه دافلاطونه نه ځي
د ازادی مينه هېڅکله له پښتونه نه ځي
زه بل څوک نه یمه اولاد دغریبانویمه
سکنې ورور دعاجزانودخوارانویمه
د تــــوتـــیــــانـــــو لـــــــــه ویـــــــــنـــــــــا دا مـــعــــلـــــو مـــیـــــږي
چــــــي خـــــبـــــــرو بــــــانـــــــدي څــــــــــوک نــــــه ســـــــړي کـــــــیــــــــږي
په مذهب اودين خندا څه په کارنه ده
پيروي د هر هرچا څه په کار نه ده
له ګلو ډک دي غرونه رغونه زرکو سره کړي پښي لاسونه
د سپينو زرو تختي ښکاريږي سړي چي ګوري نن أبشارونه
د وطن په محبت باندې قسم خورم
چې د ځان له غمه زيات د وطن غم خورم
ای زما د زړګي سرد سترګو توره
د بهار وږمه تا وېږي ستا له کوره
په ږيره د بابا اوس ماشومان لوبې کوي
خپه يم په مشرانو چې کشران لوبې کوي
يو ورځ په يوه باغ کې ګـــــــــــــرځېـــــــــــــدمــــه
د وږمې په شان له ګلو تــــــــــاوېــــــــــــــدمــــه
په زړه کې عشق د ښکلي يار ښه دی
په سر کې فکر د دلدار ښه دی
باغوانه زيری مې درباندي پسرلی راغلي
وخت د ګلانو او موسم ډير ګلالی راغلی
دادب او شعر لویه قهرمانه
دمغلو په کور تندر داسمانه
مورې چې خدای له تا پیدا کړمه
ګران یې له هر چا نه په تا کـــــــړمه
بې حسابه څاڅکي توی پـــــه بحــــــرو بر شـــي
لــــه لکــــــونـــــو کـــــــروړونو یو ګو هر شـــــــي
پښتـــــون سیده دشــــرق نامداره ددیــــن او عــــلم دکــــور ســــــرداره
تلــلی وې چیــــرې دڅـــه دپــــــاره دچـــــاله غمـــــــه وې ناکـــــــــراره
نه یې سیال نه یې نظیر شته په جــهان کې
بو علي باندې نازیږي افــــغـــان ځــــکــــه
ستــــا ټـــــول کارونــــه خــدایږو دي برای نــام غــونـــدې
رامـــعلــــومیـــــږي ستــا فکرونه راتـــه خـــــام غونــــدې
دسیلاب مخه چې دشګو په بنـــدونــــــــو تــــړي
ژبې اوخولې دملایــانو پـــــه دمـــــــونـــــو تــــړي
داسمان په زړه کې ځای دی تانیولی
توره شپه دې په سپین مخ باندې رڼاده
پسرلی ؤ تازګي وه غوړیــــــدلـــــــي ؤ ګلـــــــونـــــه
دګلانو موج کې پټ وو دوطـــــن غـــــــرونــه رغونه
لمر لویدلی ؤ تیاره په خپــــریدو وه
دماښام توره پرده په غــــــوړیدو وه
هغه چې و زمــــوږ اغا او زمــوږ خـــــان غــــونــــدې
اوس معلومیږي څه قــــدرته پــــریشــان غـونــــــدې
زموږ دتورې شپــــې احوال بــــاد ســـبا تــــه وایـــــه
دپتنــــګانـــــو بیتــــــابـــــــي دعشـــــق رڼــــا ته وایه
په ږیره دبابا چې ماشـــومــــــان لـــــوبــــــې کــــــوي
خپــــــه یـــــم په مشرانو چې کشران لوبـــــې کـــــوي
سرو صورت یوازې مه ګوره معنا وګــــــــوره
په سرکې فکر زړه کې پټه مدعا وګـــــــــوره
اوریدلې مــــې قصـــــه لـــــه راویـــــانـــــو
که یې اورئ ای دعقــــل خـــــــونـــــدانــــــو