Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
زلفې د دلدارې چې زنار فرمايي
زلفې د دلدارې چې زنار فرمايي
زه او عشق بې قراري
زه او عشق بې قراري
زړه به ستا له جوره، ظلمه په څو ځان وړي
زړه به ستا له جوره، ظلمه په څو ځان وړي
شېخان چې هومره بندگي طاعت کا
شېخان چې هومره بندگي طاعت کا
زر زما تر لاسه نه راځي، وېرېږي
زر زما تر لاسه نه راځي، وېرېږي
ساقي ! گل شگفته کېږي
ساقي ! گل شگفته کېږي
طمع بلا ده اصيل بنده کا
طمع بلا ده اصيل بنده کا
ستمگر به همېشه په دنيا نه وي
ستمگر به همېشه په دنيا نه وي
ستا په غم کې لکه زه يم بل به نه وي
ستا په غم کې لکه زه يم بل به نه وي
عاشق دې هېڅوک ملامت نه کا
عاشق دې هېڅوک ملامت نه کا
سړی هومره، څو يې نيت وي
سړی هومره، څو يې نيت وي
ساقي! تل به دې د ست وي، که به نه وي
ساقي! تل به دې د ست وي، که به نه وي
ستا په تور مې مال تالا، ماڼۍ نړېږي
ستا په تور مې مال تالا، ماڼۍ نړېږي
غني که هر څو د زرو وېش کا
غني که هر څو د زرو وېش کا
سخ د آيينې دی چې دې مخ وته تل گوري
سخ د آيينې دی چې دې مخ وته تل گوري
ساقي چې مهربان شي په پياله کې می زياتېږي
ساقي چې مهربان شي په پياله کې می زياتېږي
شين مزري چې گينډی داړي
شين مزري چې گينډی داړي
فلک کج رو دی کارونه کج کا
فلک کج رو دی کارونه کج کا
ښه سر راست ټوپک دی چې نظر ځنې لر بر شي
ښه سر راست ټوپک دی چې نظر ځنې لر بر شي
ښه هغه سړی گڼه چې په زړه صاف وي
ښه هغه سړی گڼه چې په زړه صاف وي
قابل که تښتي دولت ته شا کا
قابل که تښتي دولت ته شا کا
ښارونۍ دې غواشييې پسې غواړي
ښارونۍ دې غواشييې پسې غواړي
غلط غلط لولي خطا خطا وايي
غلط غلط لولي خطا خطا وايي
عاشقان له بېش و کمه آسوده دي
عاشقان له بېش و کمه آسوده دي
ورځ و شپه باندې تېرېږي په ښادۍ کې
ورځ و شپه باندې تېرېږي په ښادۍ کې
عاشقان چې د معشوقې دلداده دي
عاشقان چې د معشوقې دلداده دي
خوشاله غم د ښېرو هيڅ مه کړه
خوشاله غم د ښېرو هيڅ مه کړه
غم ، ښادي چې په چا وير شي
غم ، ښادي چې په چا وير شي
که په باغ کې رنگا رنگ گلونه ډېر وي
که په باغ کې رنگا رنگ گلونه ډېر وي
چې مقرب دی عرض يې لگېږي
چې مقرب دی عرض يې لگېږي
مگر هيڅ يې دزړه حال ورښکاره نه دی
مگر هيڅ يې دزړه حال ورښکاره نه دی
که په عشق کې زړه د نورو په ليده ځي
که په عشق کې زړه د نورو په ليده ځي
ثنا يې ډېره ده تر حساب تېره ده
ثنا يې ډېره ده تر حساب تېره ده
که په حسن د کشمير خوبان اوڅار دي
که په حسن د کشمير خوبان اوڅار دي
که په کار دې ده د خدای پېژندگلي
که په کار دې ده د خدای پېژندگلي
وايي چې زوی مې هوښيار قابل شي
وايي چې زوی مې هوښيار قابل شي
که چرگان قرقره دار دي
که چرگان قرقره دار دي
که په کور کې دې سردې د بدخشان وي
که په کور کې دې سردې د بدخشان وي
په ښه صورت سره، په ښه نگهت سره
په ښه صورت سره، په ښه نگهت سره
که اشنا که نا اشنا دي
که اشنا که نا اشنا دي
که يې ځان کړم، يا يې زړه کړم
که يې ځان کړم، يا يې زړه کړم
که د يار د پاره غم شدت څوک مومي
که د يار د پاره غم شدت څوک مومي
بنده ترکاڼي مه شه خوشاله
بنده ترکاڼي مه شه خوشاله
که سړی په مصلحت کې لر بر نه شي
که سړی په مصلحت کې لر بر نه شي
که تا وته حيران ديد ليلا حکايت کړوني
که تا وته حيران ديد ليلا حکايت کړوني
تقوی په دواړه کونه نوی کار لري
تقوی په دواړه کونه نوی کار لري
گل کرم اغزي ترې زېږي
گل کرم اغزي ترې زېږي
لکه بځن چې حلوا خوري
لکه بځن چې حلوا خوري
Books and editions