Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
لويي له خدايه ده، نه له همايه ده
لويي له خدايه ده، نه له همايه ده
لکه زلفې د هغو چې سودا ستا وي
لکه زلفې د هغو چې سودا ستا وي
مخ يې را څرگند کړ وي يې هسې رنگ افتاب وي
مخ يې را څرگند کړ وي يې هسې رنگ افتاب وي؟
ما خو توبه وکړه، که زړه هم راسره مل شي
ما خو توبه وکړه، که زړه هم راسره مل شي
د هغې غوښې کباب په خوله مه کړه
د هغې غوښې کباب په خوله مه کړه
ملاحت چې صباحت سره آمېز شي
ملاحت چې صباحت سره آمېز شي
مزري کله پرهېزگار دي
مزري کله پرهېزگار دي
ځينې نتلي د دوو يک دي
ځينې نتلي د دوو يک دي
مخ دې آيينه دی، باندې نه دي تر سېري
مخ دې آيينه دی، باندې نه دي تر سېري
مخ دی په پلو کې که څراغ دی چې بلېږي
مخ دی په پلو کې که څراغ دی چې بلېږي
سنگين مې بخت و چې درسته شپه يې
سنگين مې بخت و چې درسته شپه يې
ما څه شونډې، غاښ د هغه يار نه دي ستايلي
ما څه شونډې، غاښ د هغه يار نه دي ستايلي
ما فراق د حبيبانو ژړوي
ما فراق د حبيبانو ژړوي
مخ هم هغه گڼه چې پسول يې نه وي
مخ هم هغه گڼه چې پسول يې نه وي
مار که هر څو پېچ و خم ځي
مار که هر څو پېچ و خم ځي
نفس، شيطان دواړه بلا دي
نفس، شيطان دواړه بلا دي
څو يې ژړا وي هومره خندا وي
څو يې ژړا وي هومره خندا وي
نادانان په خپلې چارې ښه پوهېږي
نادانان په خپلې چارې ښه پوهېږي
ورځ په ورځ د باغ غونچې دي چې غوړېږي
ورځ په ورځ د باغ غونچې دي چې غوړېږي
همېشه مې تر پرهار وينې پرېږي
همېشه مې تر پرهار وينې پرېږي
مردان هغه دي چې شرم ننگ لري
مردان هغه دي چې شرم ننگ لري
همېشه مې له ښه مخه گفتگوی شي
همېشه مې له ښه مخه گفتگوی شي
هر گناه چې په توبه، په استغفار ځي
هر گناه چې په توبه، په استغفار ځي
خواږه ترخه يې بقا هيڅ نه لري
خواږه ترخه يې بقا هيڅ نه لري
هره مينه چې په خال، په زخه کېږي
هره مينه چې په خال، په زخه کېږي
هر زمان چې د فلک مهر بنياد شي
هر زمان چې د فلک مهر بنياد شي
په رنځ کې ومره هغه دارو مه خوره
په رنځ کې ومره هغه دارو مه خوره
هر سړی که رښتيا گوی وي
هر سړی که رښتيا گوی وي
هر ناپوه زلموټي څه زده، چې څه ده د عشق بازي
هر ناپوه زلموټي څه زده، چې څه ده د عشق بازي
توتي توتي سره موانست کا
توتي توتي سره موانست کا
هغه مخ چې ښايسته د نندارو وي
هغه مخ چې ښايسته د نندارو وي
کاتبان به يې په کومو گوتو کښينه
کاتبان به يې په کومو گوتو کښينه
هر سړی چې د اخلاص په لارې درومي
هر سړی چې د اخلاص په لارې درومي
چې له ازله خدای څوک نمنځلی دی
چې له ازله خدای څوک نمنځلی دی
هر خاطر چې ناقرار شي
هر خاطر چې ناقرار شي
هر چېرته چې کښېنې هغه ځای د گلو باغ شي
هر چېرته چې کښېنې هغه ځای د گلو باغ شي
چې لکه سه وه بيا هسې سمه شي
چې لکه سه وه بيا هسې سمه شي
يا مازده، يا مې سترگو چې نن شپه راباندې تېر دي
يا مازده، يا مې سترگو چې نن شپه راباندې تېر دي
يا خو مه کړه! لېوني سره ياري
يا خو مه کړه! لېوني سره ياري
يو قدم چې په خلاف د نفس روان شي
يو قدم چې په خلاف د نفس روان شي
ورونه که زويه دخپل غرض دي
ورونه که زويه دخپل غرض دي
هر جوگي چې د دوهې په لوگي تور شي
هر جوگي چې د دوهې په لوگي تور شي
څوک چې ارام گټي د نېکو نام گټي
څوک چې ارام گټي د نېکو نام گټي
چې د سمې ملکان دي
چې د سمې ملکان دي
چې په نام د مير افغان دي
چې په نام د مير افغان دي
د بزرگانو همت بلند بويه
د بزرگانو همت بلند بويه
د ژوندون رگونه تار ستا د اوربل دي
د ژوندون رگونه تار ستا د اوربل دي
تورې سترگې ستا دي ای زېبا نگارې مستې
تورې سترگې ستا دي ای زېبا نگارې مستې
Books and editions