Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
چې دا هسې بې نيازي کوې دا ښه کړې
چې دا هسې بې نيازي کوې دا ښه کړې
دين دی که دل که عقل صبر
دين دی که دل که عقل صبر
څو بېړيې په دا سيند کې ډوبې ولاړې
څو بېړيې په دا سيند کې ډوبې ولاړې
دا چجې وايي چې ډېر مهر په پلانۍ کړې
دا چجې وايي چې ډېر مهر په پلانۍ کړې
که قايم الليل يې که صايم الدهر
که قايم الليل يې که صايم الدهر
دا چې وايي چې دا بد کړې يا دا ښه کړې
دا چې وايي چې دا بد کړې يا دا ښه کړې
د الف غوندې يې ته په قامت سم کړې
د الف غوندې يې ته په قامت سم کړې
که په ملک چېرې پيدا شي هنرور
که په ملک چېرې پيدا شي هنرور
زه خو شرابي يم، شېخه څه راسره جنگ کړې
زه خو شرابي يم، شېخه څه راسره جنگ کړې
گله! ته چې په بلبلو هومره خيال کړې
گله! ته چې په بلبلو هومره خيال کړې
چې په حکم د حکيم کاندي انکار
چې په حکم د حکيم کاندي انکار
که په زغرو په جيبو کړې نېزې څوړې
که په زغرو په جيبو کړې نېزې څوړې
لکه قلپ مهر په لاس باندې برېښنا کړې
لکه قلپ مهر په لاس باندې برېښنا کړې
ما ليدلی دي په دا سترگو پوهړې
ما ليدلی دي په دا سترگو پوهړې
پلار يې په بند ورور يې بند بند کړ
پلار يې په بند ورور يې بند بند کړ
وی مې که زه درشم ستا نر ځايه، خوله به راکړې
وی مې که زه درشم ستا نر ځايه، خوله به راکړې؟
ته ولاړې درنگ ته خپل ځای دې د رنگ کړ
ته ولاړې درنگ ته خپل ځای دې د رنگ کړ
که ۀر چوی دي پښتنې جونه طنازې
که ۀر چوی دي پښتنې جونه طنازې
په خاطر باندې مې نه وې پروتې لږې
په خاطر باندې مې نه وې پروتې لږې
چې کنگه پېغله شوې کبر دې ډېر کړ
چې کنگه پېغله شوې کبر دې ډېر کړ
ته چې سترگې توروې، خود به پوهېږې
ته چې سترگې توروې، خود به پوهېږې
چې ژوندی وي غم دې نه کاندي د لوږې
چې ژوندی وي غم دې نه کاندي د لوږې
که د مور نفس کې څه وې لکه وې، هسې به اوسې
که د مور نفس کې څه وې لکه وې، هسې به اوسې
خپل ځان يې روغ کړ يار يې بيمار کړ
خپل ځان يې روغ کړ يار يې بيمار کړ
چې و باز يې ورکولې تېرې نوکې
چې و باز يې ورکولې تېرې نوکې
چې ما کړي په جهان کې رڼا سترگې
چې ما کړي په جهان کې رڼا سترگې
خوار زړه مې واخيست په تا مې باندې کړ
خوار زړه مې واخيست په تا مې باندې کړ
مست د هغه مخ يم چې مخمورې لري سترگې
مست د هغه مخ يم چې مخمورې لري سترگې
نښتر د قد سيالي ونه کړه دنگې
نښتر د قد سيالي ونه کړه دنگې
بيا د عشق درياب راوخوت چلې چلې
بيا د عشق درياب راوخوت چلې چلې
درخو هوښاره وه ځان يې نادان کړ
درخو هوښاره وه ځان يې نادان کړ
تر دا دوو سترگو مې اوښکې بهېدلې
تر دا دوو سترگو مې اوښکې بهېدلې
چې مزری خپلې منگولې نه کا کښلې
چې مزری خپلې منگولې نه کا کښلې
زويو مې خوی دخټکو نور کړ
زويو مې خوی دخټکو نور کړ
زړه مې يوړلو خورد سالې
زړه مې يوړلو خورد سالې
چې په خيال په زر زري جامو کې درومې
چې په خيال په زر زري جامو کې درومې
غافل خوږ عمر په ځان گنډېر کړ
غافل خوږ عمر په ځان گنډېر کړ
ادم خېلې اپريدۍ دي سرې او سپينې
ادم خېلې اپريدۍ دي سرې او سپينې
دايم راغلم په دا عمر چې مې وينې
دايم راغلم په دا عمر چې مې وينې
ماچې دا هسې درپسې ځان کړ
ماچې دا هسې درپسې ځان کړ
بيا له کومه لوريه هسې را پيدا شوې
بيا له کومه لوريه هسې را پيدا شوې
زما خرابه دله! ته يو څه رنگه خراب شوې
زما خرابه دله! ته يو څه رنگه خراب شوې
مخ دې له ورايه راته عيان کړ
مخ دې له ورايه راته عيان کړ
پيري لري خوشاله، د اسمان ننداره وکړه
پيري لري خوشاله، د اسمان ننداره وکړه!
دواړه سترگې مې چې ستا په لوردوخته شوې
دواړه سترگې مې چې ستا په لوردوخته شوې
اشنايي دې را ښکاره شوې بې وفا يې
اشنايي دې را ښکاره شوې بې وفا يې
نادان پخپله دځان غم ډېر کړ
نادان پخپله دځان غم ډېر کړ
مسلمان به درته څوک وايي خوشاله
مسلمان به درته څوک وايي خوشاله!
Books and editions