Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
کام د زړه که هر څو ښه دی
کام د زړه که هر څو ښه دی
کله رند غوندې ملا واقف د راز دی
کله رند غوندې ملا واقف د راز دی
که هر څو په هوا پر ونه وهي چتي
که هر څو په هوا پر ونه وهي چتي
که هر تار يې دکوڅۍ مښک تاتار دی
که هر تار يې دکوڅۍ مښک تاتار دی
که خاطر دې له خوشاله نه دلگير دی
که خاطر دې له خوشاله نه دلگير دی
که په فضل شي څه غم دی
که په فضل شي څه غم دی
لکه يار راسره يار و، هسې نه دی
لکه يار راسره يار و، هسې نه دی
لاله گل يې تر جمال پورې بدرنگ دی
لاله گل يې تر جمال پورې بدرنگ دی
له شېخه خبر نه يم چې په کوم عمل مشغول دی
له شېخه خبر نه يم چې په کوم عمل مشغول دی
ما چې وکوت د دنيا خلک مختوری
ما چې وکوت د دنيا خلک مختوری
اولاد چې ښه شي راحت د زړه کا
اولاد چې ښه شي راحت د زړه کا
نصيحت د دانايانو د کتاب دی
نصيحت د دانايانو د کتاب دی
نه د عشق مدار يوازې په ديدن دی
نه د عشق مدار يوازې په ديدن دی
احمق چې وپوښتې خپل زړه زيان کا
احمق چې وپوښتې خپل زړه زيان کا
نا قرار زړونه قرار شوای
نا قرار زړونه قرار شوای
نن زما کره مېلمه عزيز دخدای دی
نن زما کره مېلمه عزيز دخدای دی
بې له بندگۍ دې بنده نور هيڅ نه کا
بې له بندگۍ دې بنده نور هيڅ نه کا
نن د يار له لاسه بيا يو تير راغلی دی
نن د يار له لاسه بيا يو تير راغلی دی
نن زما په خېلخانه کې څومره غم دی
نن زما په خېلخانه کې څومره غم دی
پايښت يې لنډ وي چې څوک لباس کا
پايښت يې لنډ وي چې څوک لباس کا
نه مې زړه په سرداريې درست خوشال دی
نه مې زړه په سرداريې درست خوشال دی
و سړي وته دا خپل عيب ويښته دی
و سړي وته دا خپل عيب ويښته دی
و څراغ ته د اور پښتي حال معلوم دی
و څراغ ته د اور پښتي حال معلوم دی
پلو که ښکلې د مخه لرې کا
پلو که ښکلې د مخه لرې کا
وښه مخ وته نظر دی هر چا کړی
وښه مخ وته نظر دی هر چا کړی
ورته گوره زما يار څه ننداره دی
ورته گوره زما يار څه ننداره دی
په باغ کې فلک په مېوه شخوند کا
په باغ کې فلک په مېوه شخوند کا
لاړم قلندر شوم دا مې احوال دی
لاړم قلندر شوم دا مې احوال دی
هغه څه دی؟ روغ صورت دی
هغه څه دی؟ روغ صورت دی
هغه يار که په ظاهر له ما جدا دی
هغه يار که په ظاهر له ما جدا دی
په گل چې هومره مينه بلبل کا
په گل چې هومره مينه بلبل کا
هغه يار چې له ما لرې په هېواد دی
هغه يار چې له ما لرې په هېواد دی
هی هی توبه له تانه ستا له خويه، بويه تښی
هی هی توبه له تانه ستا له خويه، بويه تښی
توره چې بيا مومي غازي غزا کا
توره چې بيا مومي غازي غزا کا
په ناحق په ما منت کاندي وگړی
په ناحق په ما منت کاندي وگړی
يا په تخت باندې بادشاه وای
يا په تخت باندې بادشاه وای
ته قهقه خانده عاشق که غم کا
ته قهقه خانده عاشق که غم کا
ما په ځان ليدلی حکم د کتاب دی
ما په ځان ليدلی حکم د کتاب دی
اشرف سر تر سره نفس اماره دی
اشرف سر تر سره نفس اماره دی
چې په ځوانۍ کې پرهېز د کک کا
چې په ځوانۍ کې پرهېز د کک کا
ښه هغه چې په ښه مخ باندې شيدا دی
ښه هغه چې په ښه مخ باندې شيدا دی
بې ښايسته د هېڅ مخ ننداره نه شي
بې ښايسته د هېڅ مخ ننداره نه شي
چې خاندي نورو وته کتل کا
چې خاندي نورو وته کتل کا
بې د يار له مخه نه وينم په کسي
بې د يار له مخه نه وينم په کسي
باد يې لاس په پلو کښېږدي سره رېږدي
باد يې لاس په پلو کښېږدي سره رېږدي
بدبختان د مور په نس کې بدبختان وي
بدبختان د مور په نس کې بدبختان وي
چې ډېر دخول کا يا ډېر خوراک کا
چې ډېر دخول کا يا ډېر خوراک کا
بخت دولت دا دواړه توکي فلکي دي
بخت دولت دا دواړه توکي فلکي دي
Books and editions