Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
تازی سپی چې په نمړۍ مومې ويړيا دی
تازی سپی چې په نمړۍ مومې ويړيا دی
جهان شرم، نام و ننگ دی
جهان شرم، نام و ننگ دی
چې توفيق ورکوي رب العالمين دی
چې توفيق ورکوي رب العالمين دی
چې خون په غاړه کېږي له دې کاره څه خو غم دی
چې خون په غاړه کېږي له دې کاره څه خو غم دی
ايمل خان، دريا خان دواړه په ښه رنگ تېر شول په ننگ کې
ايمل خان، دريا خان دواړه په ښه رنگ تېر شول په ننگ کې
چې بندي د يار د زلفو په کمند دی
چې بندي د يار د زلفو په کمند دی
چې راغلی په حيله دی
چې راغلی په حيله دی
چې مې خپل مېن نيولی تر آغوش دی
چې مې خپل مېن نيولی تر آغوش دی
دارو د خفته باد
د بنگرې وله هم ښه ده
چې په آن و آن په مځکه په اسمان دی
چې په آن و آن په مځکه په اسمان دی
چې مور پلار ځنې آزار شي، هغه عاق دی
چې مور پلار ځنې آزار شي، هغه عاق دی
چې مې کړی هر آثام دی
چې مې کړی هر آثام دی
چې د خپل عقل ويل کا هغه کله خردمند دی
چې د خپل عقل ويل کا هغه کله خردمند دی
چا يې راز د خولې تحقيق نه دی موندلی
چا يې راز د خولې تحقيق نه دی موندلی
چې يې مخ تر گل زېبا دی، يار زما دی
چې يې مخ تر گل زېبا دی، يار زما دی
څوک په لوري د کعبې ځي په هی هی
څوک په لوري د کعبې ځي په هی هی
خلق فراغت کا زه، تل ستا په غم نيولی
خلق فراغت کا زه، تل ستا په غم نيولی
د ځوانيې په خوبيه کې څه شک دی
د ځوانيې په خوبيه کې څه شک دی
د عطار خوني عطار و ته اظهار دی
د عطار خوني عطار و ته اظهار دی
د دانا په حال نادان کله خبر دی
د دانا په حال نادان کله خبر دی
د دني دنيا دا هسې قرار داد دی
د دني دنيا دا هسې قرار داد دی
د همه خلقو نظر په خپل بهبود دی
د همه خلقو نظر په خپل بهبود دی
د يار مخ که په ظاهر له ما جدا شو
د يار مخ که په ظاهر له ما جدا شو
د خاطر مې له اندوهه نه څه ننگ دی
د خاطر مې له اندوهه نه څه ننگ دی
دلربا، خوبا اوربل دې تېر و بېر دی
دلربا، خوبا اوربل دې تېر و بېر دی
دا ويی زما د راز دی
دا ويی زما د راز دی
دا ستم چې خپل اشنا دی په ماکړی
دا ستم چې خپل اشنا دی په ماکړی
دا سړی خو په ادب سره سړی دی
دا سړی خو په ادب سره سړی دی
د هوښيار د نادان هومره تفاوت دی
د هوښيار د نادان هومره تفاوت دی
د سوخته و يو وصال دی
د سوخته و يو وصال دی
د فساد فکر مې نشته، خدای حاضر دی
د فساد فکر مې نشته، خدای حاضر دی
د ناکس د تربيت سره څه کار دی
د ناکس د تربيت سره څه کار دی
رفتار يې مستانه دی
رفتار يې مستانه دی
رحمت په اکوړي شه چې يې ونيوه ځای سرای
رحمت په اکوړي شه چې يې ونيوه ځای سرای
ستا له جوره، ظلمه هيڅ نه کړای ژړلی
ستا له جوره، ظلمه هيڅ نه کړای ژړلی
ستا د کښلي مخ په خال مې زړه په داغ دی
ستا د کښلي مخ په خال مې زړه په داغ دی
ستا وصال لکه درياب دی، زه ماهی
ستا وصال لکه درياب دی، زه ماهی
ساقي! راکړه و ما می
ساقي! راکړه و ما می
ستم دې د عينينو ياره عين عنايت دی
ستم دې د عينينو ياره عين عنايت دی
سر په بيدې بېديا ونيوای ژړلی
سر په بيدې بېديا ونيوای ژړلی
شفاعت د محمد ثابت په نص دی
شفاعت د محمد ثابت په نص دی
ښه هغه چې لاړ بېخوده په خيال ستا دی
ښه هغه چې لاړ بېخوده په خيال ستا دی
د ټوخي دارو
مستياره که ښه ميده شي
ښه هغه چې ښه يې رنگ ښه يې جمال دی
ښه هغه چې ښه يې رنگ ښه يې جمال دی
غم آخر شو، د ښاد يې روزگار راغی
غم آخر شو، د ښاد يې روزگار راغی
که مې ياد، که مې ناياد کاندي مخدوم دی
که مې ياد، که مې ناياد کاندي مخدوم دی
که دا عقل د همه خلقو يکسان وای
که دا عقل د همه خلقو يکسان وای
که مېوه د چندڼ نشته، هسې شنډ دی
که مېوه د چندڼ نشته، هسې شنډ دی
Books and editions