Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
زه چې خپلو گناهونو ته نظر کړم
زه چې خپلو گناهونو ته نظر کړم
په کاته شم و عالم و ته حيران
په کاته شم و عالم و ته حيران
په تېرو تورو درومي يکرنگان
په تېرو تورو درومي يکرنگان
بېهوده په ځان غره دی دا انسان
بېهوده په ځان غره دی دا انسان
پنډ، بد روز، بکر، حيران، بهادر خان
پنډ، بد روز، بکر، حيران، بهادر خان
څو گلرنگه څېرې راغلې په جهان
څو گلرنگه څېرې راغلې په جهان
څو خبر په قباحت نه شي انسان
څو خبر په قباحت نه شي انسان
خوږ ژوندون په سړي تريخ کاندي بېلتون
خوږ ژوندون په سړي تريخ کاندي بېلتون
د زېبا جمال يې ډېر دی زېب و زين
د زېبا جمال يې ډېر دی زېب و زين
واړه شملې پرېږدي،برېښوي ورته خپل ځان
واړه شملې پرېږدي،برېښوي ورته خپل ځان
را ښکاره شوې کج فهميې د جهان
را ښکاره شوې کج فهميې د جهان
عارف سړی هغه دی چې يې شناخت وشو دځان
عارف سړی هغه دی چې يې شناخت وشو دځان
گوره راته څه وايي دا ستا دواړه چشمان
گوره راته څه وايي دا ستا دواړه چشمان
که همېش دې همنشين وي تور ماران
که همېش دې همنشين وي تور ماران
که هر څو ښايسته يې، نه يوسف يې د کنعان
که هر څو ښايسته يې، نه يوسف يې د کنعان
نفس مې اپريدی دی، څه غم نه لري د دين
نفس مې اپريدی دی، څه غم نه لري د دين
دا ښايست چې يې په تا باندې کښېښو
دا ښايست چې يې په تا باندې کښېښو
افرين دې په دا سرو سترگو خونخوارو
افرين دې په دا سرو سترگو خونخوارو
افرين دې په ولول تورو سنبلو
افرين دې په ولول تورو سنبلو
بيا له کومه لوريه بوی راغی د څڼو
بيا له کومه لوريه بوی راغی د څڼو
بندوبست د کاينات دی په خبرو
بندوبست د کاينات دی په خبرو
پرې غوغا کاڼئ بلبلو
پرې غوغا کاڼئ بلبلو!
چې مې وليده په زړه کې خيال د واړو
چې مې وليده په زړه کې خيال د واړو
د اورو د وينې دارو
که دې ځي له اورو وينه
چې په لار د رحيل راغی روارو
چې په لار د رحيل راغی روارو
حب د دنيا څه دی، سر د کل واړه بديو
حب د دنيا څه دی، سر د کل واړه بديو
د ښادمنو په خندا ږو
د ښادمنو په خندا ږو
راته مه وايه په تا ږو
راته مه وايه په تا ږو
ستا په ور د سرفرازو
ستا په ور د سرفرازو
سپينو وازدو لره ورغله پيشو
سپينو وازدو لره ورغله پيشو
عجب کار دی ستا د شونډو
عجب کار دی ستا د شونډو
که د زړه څه خو ترس، ډار وای څه به ښه و
که د زړه څه خو ترس، ډار وای څه به ښه و
کل قربان شه تر جمال د ښو يارانو
کل قربان شه تر جمال د ښو يارانو
لېوني شول پښتانه په منصبونو
لېوني شول پښتانه په منصبونو
ما خوب ليده په خدای ږو، چې زه ته سره پخلا يو
ما خوب ليده په خدای ږو، چې زه ته سره پخلا يو
پياله کړې راته ډکه، زه يې ستا له لاسه واخلم
پياله کړې راته ډکه، زه يې ستا له لاسه واخلم
ما هغه سړی شمارلی دی په ورکو
ما هغه سړی شمارلی دی په ورکو
موږه می پرست يو
موږه می پرست يو
ودې نه وينم زه ستا وصال په سترگو
ودې نه وينم زه ستا وصال په سترگو
هر نا اهل مزه څه زده د خبرو
هر نا اهل مزه څه زده د خبرو
يا په زړه کې مهر ځای وای د بتانو
يا په زړه کې مهر ځای وای د بتانو
يو څه داغ لرم په زړه د نادرستو
يو څه داغ لرم په زړه د نادرستو
تور وربل دې په سپين مخ را آشفته شو
تور وربل دې په سپين مخ را آشفته شو
چې مې ستا کوڅه ماوا شو
چې مې ستا کوڅه ماوا شو
څه د بدو ږغ و چې ماښام راباندې وشو
څه د بدو ږغ و چې ماښام راباندې وشو
زما عشق په هغه شان، دی لکه و
زما عشق په هغه شان، دی لکه و
چې دې زړه، هسې پرې ناز کوه دلبره
چې دې زړه، هسې پرې ناز کوه دلبره!
چې پيدا چېرې په ملک کې يو حبيب شو
چې پيدا چېرې په ملک کې يو حبيب شو
Books and editions