Classical · National
Khushal Khan Khattak
خوشحال خان خټک
Poet, writer, chieftain, and warrior, and a major figure in Pashto literature and a forceful voice for Afghan unity.
Life and work
Introduction
Khushal Khan Khattak was a seventeenth-century poet, writer, tribal leader, and warrior. His life encompassed service to the Mughal court, imprisonment, resistance, and a sustained call for Pashtun unity.
In poetry and prose, Khushal wrote about love, ethics, medicine, hunting, politics, and courage. His vast literary legacy helped establish Pashto as a complete intellectual and literary language.
The most wide-ranging author in classical Pashto literature and one of the principal founders of Pashtun national thought.
Recorded works
Poems
چې مې زړه پرې ښه کېده، له واړو بد شو
چې مې زړه پرې ښه کېده، له واړو بد شو
يخ د نمر و تاو ته نه دري خوشاله
يخ د نمر و تاو ته نه دري خوشاله!
زه خبر ورځنې نه شوم، بهار تېر شو
زه خبر ورځنې نه شوم، بهار تېر شو
سر د سره بيا جنون راباندې زور شو
سر د سره بيا جنون راباندې زور شو
ساقي! بيا د ميو مهر کړه چې عيد شو
ساقي! بيا د ميو مهر کړه چې عيد شو
ستا په غم کې مې ارام له زړه بېرون شو
ستا په غم کې مې ارام له زړه بېرون شو
شپه دد بېلتانه ده، پهر پهر کال په ما شو
شپه دد بېلتانه ده، پهر پهر کال په ما شو
ښېرازي، که ښه خوراک و وار و، تېر شو
ښېرازي، که ښه خوراک و وار و، تېر شو
گم گشته د گم گشته سره رفيق شو
گم گشته د گم گشته سره رفيق شو
لور په لور مې په جهان گرېوان پاره شو
لور په لور مې په جهان گرېوان پاره شو
نن يې بيا د دلبرۍ خنجر تر ملا شو
نن يې بيا د دلبرۍ خنجر تر ملا شو
هغه کار لکه په تور و
هغه کار لکه په تور و
هر افت چې په درست عمر رادوڅارو
هر افت چې په درست عمر رادوڅارو
هر تشنه چې د وحدت په سيند سېراب شو
هر تشنه چې د وحدت په سيند سېراب شو
په زړه مې هسې نهال يې، ای له دوو سترگو غايبه
په زړه مې هسې نهال يې، ای له دوو سترگو غايبه
په هغه جهان به خلاص وي له عذابه
په هغه جهان به خلاص وي له عذابه
ته چې هسې په غوغا درومې سېلابه
ته چې هسې په غوغا درومې سېلابه!
دا تاو تاو زلفې ښکاره کړه له نقابه
دا تاو تاو زلفې ښکاره کړه له نقابه
که يو ځله مخ ښکاره کا له نقابه
که يو ځله مخ ښکاره کا له نقابه
که ديدن شوای بې نصيبه
که ديدن شوای بې نصيبه
که ناگاهه را ښکاره شي هغه خوبه
که ناگاهه را ښکاره شي هغه خوبه
پلاو وخورې يوه لپه
پلاو وخورې يوه لپه
بيا د مار غوندې راضي له خپله بخته
بيا د مار غوندې راضي له خپله بخته
په خوني هاتي سوره شوه می پرسته
په خوني هاتي سوره شوه می پرسته
څه به وايم ددې نفس له ازمايښته
څه به وايم ددې نفس له ازمايښته
چې خوب په پالنگ نه و، بې د پرو له بالښته
چې خوب په پالنگ نه و، بې د پرو له بالښته
څه به لا ډېر ښه وای دد بهار د گلو وخته
څه به لا ډېر ښه وای دد بهار د گلو وخته!
خپل پردي چې چا لينده په لاس اخيسته
خپل پردي چې چا لينده په لاس اخيسته
د شرابو مستي زر شي نېست و هسته
د شرابو مستي زر شي نېست و هسته
د سبا نسيمه رايشه گلشن ته
د سبا نسيمه رايشه گلشن ته
دواړه شونډې کړه په بيارته
دواړه شونډې کړه په بيارته
که دا ستا سترگې راوجار باسم ځان ته
که دا ستا سترگې راوجار باسم ځان ته
نن مې وليده غه مسته
نن مې وليده غه مسته
يار مې کبرجن شو څه به ووايي و ماته
يار مې کبرجن شو څه به ووايي و ماته
ما د نيت خبره ووی و ناکس ته
ما د نيت خبره ووی و ناکس ته
په رښتيا ويل غوړېږي د زړه غوټه
په رښتيا ويل غوړېږي د زړه غوټه
که د شعمې غوندې کښېناستې مخ پټه
که د شعمې غوندې کښېناستې مخ پټه
ساقيا! تش مزاجه
ساقيا! تش مزاجه
ارزو لرم ساقي! يو څو اقداحه
ارزو لرم ساقي! يو څو اقداحه
د چمن په لوري وخوځه له کاخه
د چمن په لوري وخوځه له کاخه
د خوبا له بې نيازيه سل اوخه
د خوبا له بې نيازيه سل اوخه
يو قرين هسې پيدا نه شو راڅخه
يو قرين هسې پيدا نه شو راڅخه
ابلهي، بد گوماني تر هسې حده
ابلهي، بد گوماني تر هسې حده
چې د زړه اخلاص دې نه وي له معبوده
چې د زړه اخلاص دې نه وي له معبوده
که مې يو ځله رسد وشي تر سنده
که مې يو ځله رسد وشي تر سنده
هم خدای غواړې نادانه! هم فاني دنيا نابوده
هم خدای غواړې نادانه! هم فاني دنيا نابوده
آه، دا هومره استغفاره
آه، دا هومره استغفاره
بيا له ورايه په خندا راغله نگاره
بيا له ورايه په خندا راغله نگاره
Books and editions